معرفی آلاء الرحمن
28 بازدید
موضوع: تفسیر
نحوه تهیه : فردی
تعداد شرکت کننده : 0
آلاءالرحمن؛ تفسير دين‌پژوهانه و اعجازشناختی قرآن/ 39 تدوين وجوه اعجاز و اثبات ‌تحريف‌نا‌پذيری قرآن؛ دو شاخصه مهم تفسير آلاءالرحمن گروه بين‌‌الملل: تدوين وجوه مختلف اعجاز قرآن كريم، اثبات عدم‌تحريف در اين كتاب الهی و پرداختن به بررسی آموزه‌های اديان مختلف از شاخصه‌های مهم تفسير گران‌سنگ «آلاءالرحمن فی تفسير القرآن» اثر علامه محمدجواد بلاغی به شمار می‌آيد. به گزارش خبرگزاری قرآنی ايران(ايكنا)، «آلاء‌الرحمن فی تفسير‌ القرآن» يكى از تفاسير بسيار عميق و ارزشمندى است كه به قلم مفسر بزرگ، فقيه، انديشمند و عالم بزرگ جهان تشيع، شيخ «محمد‌جواد بلاغی» نگاشته شده ‌است. ایـن تفسير موجز و پرماده و با عباراتى روشن و مفهوم در دو بخش تنظيم يافته است كه بخش اول در 392 صفحه شامل سوره‌هاى حمد، بقره و آل‌عمران و بـخش دوم، در 149 صفحه شامل تفسير سوره نساء تا آيه 57 سوره نساء، مجموع دو جلد 541 صفحه، با مقدمه مفيد در 49 صفحه تأليف شده است. اين تفسير هر چند به‌خاطر پايان يافتن عمر مؤلف به آخر نرسيده و در آيه 57 سوره نساء مـتوقف شده ‌است، اما در مجموع آن‌چه به‌عنوان مقدمه و تفسير سوره‌هاى فاتحه، بقره، آل‌عمران و بخشى از سوره نساء به چاپ رسيده ‌است، خود ميراثى است بس گران‌بها كه نـكات ژرف و عميقى را در بردارد و براى مفسران و محققان علوم قرآنى مى‌تواند رهگشاى خوبى بـاشد. علامه محمدجواد بلاغی، مبتكر يك رويكرد نوينی در مباحثه‌های علمی بر مبنای آموزه‌های قرآن بود و مؤلفه‌های فكری وی منجر به بسط و نهادينه‌شدن مدلولات و پيام‌های قرآنی در جامعه شد، همچنين انديشه‌های قرآنی ايشان، سلاحی برای مبارزه با استعمار و استكبار و گروه‌های تبشيری، به‌ويژه طرح تأسيس رژيم صهيونيستی، بود. خبرگزاری قرآنی ايران(ايكنا) در راستای فعاليت‌های سوژه‌‌ای خود بررسی «تفسير آلاءالرحمن» علامه شيخ محمدجواد بلاغی را در دستور كار خود قرار داد و در اين راستا با شخصيت‌هايی از جهان اسلام همچون آيت‌الله شيخ «محمدمهدی آصفی»؛ نماينده حضرت آيت‌الله‌العظمی خامنه‌ای(مدظله‌العالی) در حوزه علميه نجف، «عبدعلی الخفاف»؛ رئيس سابق دانشكده ادبيات دانشگاه كوفه، «جعفر المهاجر العاملی»؛ تاريخ‌نگار و پژوهشگر علوم اسلامی لبنان، «حسن طاهر الحداد»؛ پژوهشگر شيعی احساء عربستان، «علی رمضان الأوسی»؛ قرآن‌پژوه عراقی و مدير بخش زبان عربی مركز اسلامی لندن، «حسن كريم ماجد الربيعی»؛ استاد حوزه و دانشگاه در نجف اشرف، حجت‌الاسلام و‌المسلمين «حسين صالح العايش»؛ استاد فقه و اصول حوزه علميه احساء در عربستان، «محمدرضا الشريف»؛ مدير مركز ملی علوم قرآن بغداد وابسته به ديوان وقف شيعی عراق، «حسن عيسی الحكيم»؛ مورخ برجسته عراق، حجت‌الاسلام و المسلمين «علی العلی»؛ نويسنده و پژوهشگر كويتی، علامه شيخ «حسين المصطفی»؛ استاد حوزه علميه قطيف و «عبدالرحيم تهامی»؛ پژوهشگر و نويسنده مغربی، انجام دهد. همچنين «محمدكاظم شاكر»؛ دانشيار علوم قرآن و حديث دانشگاه قم، حجت‌الاسلام «محمد صادق يوسفی مقدم»؛ رئيس مركز فرهنگ و معارف قرآن كريم، حجت‌الاسلام والمسلمين «علی اوسط ناطقی»؛ مدير سابق پژوهشگاه فرهنگ و انديشه اسلامی، «سيدمحمد شعاع فاخر»؛ دانش‌آموخته حوزه علميه نجف و از علمای خوزستان، حجت‌الاسلام والمسلمين «علی نصيری»؛ عضو هيئت علمی دانشگاه علم و صنعت و پژوهشگر قرآنی، حجت‌الاسلام والمسلمين «فتح‌الله نجارزادگان»؛ دكترای علوم قرآن و حديث و نويسنده كتاب «تحريف‌ناپذيری قرآن»، حجت‌الاسلام‌والمسلمين «سيدرضا مؤدب»؛ رئيس انجمن قرآن‌پژوهشی حوزه علميه قم، حجت‌الاسلام والمسلمين «خليل منصوری»؛ از پژوهشگران مركز فرهنگ و معارف قرآن وابسته به دفتر تبليغات اسلامی حوزه، حجت‌الاسلام والمسلمين «ابراهيم يعقوبيان»؛ مدرس حوزه علميه مشهد، حجت‌الاسلام والمسلمين «سيدمهدی حسين‌زاده»؛ رئيس مؤسسه فرهنگی هنری بنياد قرآن كريم، حجت‌الاسلام والمسلمين «حسن اصل‌نژاد»؛ مدير اداره قرآن و حديث مجتمع آموزش عالی فقه و حجت‌الاسلام والمسلمين «محمدعلی محمدی»؛ عضو هيأت علمی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی از ديگر شخصيت‌ها و قرآن‌پژوهان كشورمان بودند كه در اين خصوص به سوالات خبرگزاری قرآنی ايران پاسخ گفتند. اين تفسير در قالب گفت‌وگو با شخصيت‌ها در چهار محور بررسی شد كه عبارتند از «روش تفسيری علامه بلاغی»، «اديان‌پژوهی علامه بلاغی در آلاءالرحمن»، «اثبات تحريف‌ناپذيری قرآن» و «وجوه اعجاز قرآن كريم». در اين گزارش توجه مخاطبان را به اهم نظريات و ديدگاه‌های اين انديشمندان جلب می‌كنيم. تدوين وجوه اعجاز قرآن، ابتكار علامه بلاغی در آلاءالرحمن حجت‌الاسلام‌والمسلمين سيدرضا مؤدب، رئيس انجمن قرآن‌پژوهشی حوزه علميه قم، بر اين باور است كه علامه بلاغی در تفسير آلاء الرحمن در بيان مباحث قبل از تفسير، ديدگاه‌هايی در زمينه مبانی قرآن كريم را ارائه كرده كه از جمله اين ديدگاه‌ها، بحث وجوه اعجاز قرآن است و در حقيقت، يكی از نوآوری‌های علامه بلاغی تدوين وجوه اعجاز قرآن به شمار می‌آيد. وی كه دارای مقاله «آفاق اعجاز قرآن از منظر علامه بلاغی» است، اعجاز در بلاغت و فصاحت قرآن، چگونگی بيان تاريخ گذشتگان، چگونگی احتجاجات قرآن، سلامت قرآن از هرگونه ناسازگاری درونی، ترسيم يك جامعه مدنی براساس عدالت و ترسيم يك نظام اخلاقی و تأثير آن بر مخاطب را از وجوه مختلف اعجاز نزد علامه بلاغی معرفی می‌كند. حجت‌الاسلام محمدصادق يوسفی مقدم، رئيس مركز فرهنگ و معارف قرآن كريم، در رابطه با مسئله اعجاز نزد علامه بلاغی می‌گويد: علامه بلاغی در ابتدای تفسير آلاء‌الرحمن فی تفسير القرآن با اشاره به ابعاد مختلف اعجاز قرآن كريم، همه اين اعجازها را در ارتباط مستقيم با امّی بودن حضرت محمد مصطفی(ص) می‌داند. رئيس مركز فرهنگ و معارف قرآن كريم: علامه بلاغی در ابتدای تفسير «آلاء‌الرحمن فی تفسير القرآن» با اشاره به ابعاد مختلف اعجاز قرآن كريم، همه اين اعجازها را در ارتباط مستقيم با امّی بودن حضرت محمد مصطفی(ص) می‌داند وی در تشريح بيشتر اين موضوع گفت: علامه بلاغی در مقدمه تفسير آلاء‌الرحمن به اين نكته اشاره می‌كند كه در زمان رسالت پيامبر اسلام(ص)، آنچه در بين اعراب شهرت داشت، ادبيات و بلاغت در سخن بود؛ بنابراين در چنين زمانی بايد معجزه پيامبر اسلام(ص) به گونه‌ای باشد كه اديبان عرب را وادار به توجه و تسليم كند تا سخن الهی را بپذيرند. حجت‌الاسلام والمسلمين علی نصيری، عضو هيئت علمی دانشگاه علم و صنعت و پژوهشگر قرآنی، بُعد اعجاز اخلاقی را يكی از ابتكارات علامه بلاغی در تفسير آلاء‌الرحمن فی تفسير القرآن می‌داند كه حدود اعجاز را برشمرده و معتقد است كه قرآن در آموزه‌های اخلاقی قابل قياس با ديگر كتب آسمانی نيست. سيدمحمد شعاع فاخر، دانش‌آموخته حوزه علميه نجف، شاعر، خطيب توانا و از علمای خوزستان، نيز بر اين باور است كه نگارنده آلاءالرحمن، وجوه مختلف اعجاز قرآن كريم را تبيين می‌كند و مقبوليت احكام اسلام نزد مسلمانان و پايبندی امت اسلام به قوانين و ارزش‌های اسلامی را نشانه اعجاز تشريعی قرآن می‌داند. حجت‌الاسلام محمد صادق يوسفی‌مقدم معتقد است كه بيشترين نگاه مرحوم محمدجواد بلاغی به بخش تشريعی و هدايتی قرآن كريم است و نگارنده آلاءالرحمن در بيان اعجاز قرآن كريم، نقش هدايت بشر تا ابد را مهم‌ترين معجزه كلام‌الله مجيد می‌داند. حجت‌الاسلام حسن اصل‌نژاد، مدير اداره قرآن و حديث مجتمع آموزش عالی فقه، نيز درباره اعجاز از ديدگاه علامه بلاغی گفت: مرحوم بلاغی در مقدمه تفسير آلاء‌الرحمن بر اين باور است كه معجزه قرآن از نوع سخن و كلام است و اين معجزه با امر نبوت، يعنی رساندن پيام الهی به مردم، بسيار ارتباط دارد. آلاءالرحمن، عرصه‌ای برای اثبات عدم‌ تحريف‌ناپذيری قرآن حجت‌الاسلام و‌المسلمين حسين صالح العايش، استاد فقه و اصول حوزه علميه احساء در عربستان، در رابطه با مسئله عدم تحريف‌ناپذيری قرآن گفت: علامه شيخ محمدجواد بلاغی از يگانگی و بی‌نظير بودن سبك و اسلوب قرآن كريم و اعجاز زبانی و بلاغی اين كتاب الهی برای اثبات عدم تحريف در آيات و پاسخ به شبهات مغرضانِ قائل به تحريف در قرآن بهره برد. وی اضافه كرد: مرحوم بلاغی زبان و بلاغت قرآن را نيز ابزاری برای پاسخ به شبهات وارده به قرآن و اثبات عدم تحريف در اين كتاب الهی می‌دانست و تأكيد داشت كه زبان قرآن مطمئناً با زبان شعر عربی و متون نثر و نظم عرب فرق دارد و ممكن نيست كه قرآن را شعر بناميم، همچنانكه نمی‌توان آن را همچون ساير نثرها دانست، به اعتبار اين كه واژگان قرآن كريم دارای متانت، استواری و بلاغت خاصی هستند كه با شعر و نثر عرب قابل قياس نيست و ايشان تلاش كردند از طريق تبيين اعجاز بلاغی آيات و زبان اين كتاب الهی، به شبهات وارده در زمينه معرفی‌كردن قرآن به عنوان نثر قوی عرب پاسخ دهد. علامه شيخ حسين المصطفی، دانش‌آموخته حوزه علميه قم، استاد حوزه علميه قطيف و از نويسندگان و محققان شيعی عربستان، نيز معتقد است كه ديدگاه علامه بلاغی در اين زمينه مبتنی بر اين است كه بيان كلامی و لفظی قرآن و وجوه مختلف اعجاز اين كتاب الهی دو معيار و شاخصه مهم برای اثبات تحريف‌ناپذيری كلام‌الله مجيد است. علی العلی: انگيزه علامه محمدجواد بلاغی در يادگيری برخی زبان‌های خارجی مانند عبری و انگليسی تلاش برای اثبات حقانيت قرآن كريم و پاسخ به شبهات و افترائات مطرح‌شده از سوی برخی علمای اهل كتاب و خاورشناسان در زمينه ادعای تحريف در قرآن كريم بود حجت‌الاسلام و المسلمين علی العلی، نويسنده و پژوهشگر كويتی، نيز انگيزه علامه محمدجواد بلاغی در يادگيری برخی زبان‌های خارجی مانند عبری و انگليسی را تلاش برای اثبات حقانيت قرآن كريم و پاسخ به شبهات و افترائات مطرح‌شده از سوی برخی علمای اهل كتاب و خاورشناسان در زمينه ادعای تحريف در قرآن كريم می‌داند. عبدالرحيم التهامی، نويسنده و پژوهشگر مغربی و طلبه درس خارج فقه و اصول جامعة‌المصطفی(ص) العالمية در قم، درباره اثبات عدم تحريف‌پذيری قرآن می‌گويد: علامه بلاغی در مقدمه آلاءالرحمن، گفتار شماری از علما و مفسران بزرگ شيعی مبنی بر عدم تحريف در قرآن را گردآوری كرده است كه اين امر، ابتكار مهمی در زمينه پاسخ به شبهات در حوزه تحريف در كتاب آسمانی مسلمانان به‌شمار می‌آيد. همچنين، عبدعلی الخفاف، رئيس سابق دانشكده ادبيات دانشگاه كوفه، نويسنده و پژوهشگر عراقی، بر اين نكته تأكيد دارد كه علامه شيخ محمدجواد بلاغی در تفسير آلاءالرحمن فی تفسير القرآن با تعيين دقيق زمان نزول آيات و سوره‌های قرآن كريم توانست به بسياری از شبهات وارده در اين زمينه پاسخ دهد و عدم تحريف در كلام‌الله مجيد را اثبات كند. روش مزجی، مبنای علامه بلاغی در تفسير آلاءالرحمن حسن عيسی الحكيم، مورخ برجسته عراق و رئيس سابق دانشگاه كوفه، درباره روش علامه بلاغی در تفسير آلاءالرحمن گفت: شيوه تفسيری علامه بلاغی در آلاءالرحمن روشی «مزجی» است كه براساس اين روش، از روايات، لغت، مباحث فلسفی و منطق بهره برده است كه روشی جديد، بی‌نظير، اصيل و ابتكاری در زمان خودش شمرده می‌شد. حجت‌الاسلام والمسلمين خليل منصوری، از پژوهشگران مركز فرهنگ و معارف قرآن وابسته به دفتر تبليغات اسلامی حوزه و سردبير نشريه قرآنی «نبأ»، نيز در اين باره گفت: روش علامه بلاغی در تفسير آلاءالرحمن، تفسير قرآن از طريق قرآن است؛ به اين ترتيب كه وی با بهره‌گيری از مبانی و اصول فهم و استنباط قرآن به تفسير متشابهات قرآن می‌پرداخت. محمدرضا الشريف، مدير مركز ملی علوم قرآن بغداد وابسته به ديوان وقف شيعی عراق، شيوه تفسيری مرحوم علامه بلاغی در آلاءالرحمن را آميزه‌ای از دو شيوه تفسيری سنتی و عقلانی می‌داند كه در شيوه سنتی از دانش زبانی و بلاغی به‌عنوان مبنايی برای كشف مفاهيم واژگان و آيات قرآن استفاده می‌كند. مدير مركز ملی علوم قرآن بغداد: شيوه تفسيری مرحوم علامه بلاغی در آلاءالرحمن آميخته‌ای از دو شيوه تفسيری سنتی و عقلانی است كه در شيوه سنتی از دانش زبانی و بلاغی به‌عنوان مبنايی برای كشف مفاهيم واژگان و آيات قرآن استفاده می‌كند حجت‌الاسلام والمسلمين ابراهيم يعقوبيان، مدرس حوزه علميه مشهد، نيز بر اين باور است كه تفسير آلاء‌الرحمن را بايد يك تفسير اجتهادی جامع دانست و گفت: برخی آلاء‌الرحمن فی تفسير القرآن را از اقسام تفاسير اجتماعی دانسته و آن را ذيل اين نوع تفسير نقل می‌كنند و در عين حال هم آن را تفسيری كلامی می‌دانند؛ در حالی‌كه آلاء‌الرحمن را بايد يك تفسير اجتهادی جامع برشمرد. علی رمضان الأوسی، قرآن‌پژوه عراقی و مدير بخش زبان عربی مركز اسلامی لندن، نيز اختصار را شيوه تفسيری علامه بلاغی در آلاءالرحمن دانسته و می‌گويد: شيوه تفسيری علامه شيخ محمدجواد بلاغی در آلاءالرحمن فی تفسير القرآن، اختصار و ايجاز است؛ به‌گونه‌ای كه در شرح و تفسير آيات، اطناب نمی‌كند و شيوه اختصار وی، سرشار از مفاهيمی است كه پژوهشگر را در رسيدن به مقصود كمك می‌كند. بازتاب اديان‌پژوهی علامه بلاغی در آلاءالرحمن اين قرآن‌پژوه عراقی همچنين آلاءالرحمن را نخستين تفسير در زمينه پرداختن به اعتقادات اهل كتاب می‌داند و بر اين باور است كه مرحوم بلاغی، نخستين استاد حوزه علميه و انديشمند مسلمان بود كه در تفسير ارزشمند خود آلاءالرحمن فی تفسير القرآن به بررسی اعتقادات اهل كتاب(يهوديان و مسيحيان) و پاسخ به شبهات آنان در حوزه مسائل قرآنی و اسلامی پرداخت. حجت‌الاسلام والمسلمين محمدعلی محمدی، عضو هيئت علمی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، در اين باره گفت: علامه بلاغی توجه به الزامات عقلی را كه همه اديان بر آن تأكيد دارند، مهم‌ترين روش برای گفت‌و‌گوی ميان اديان می‌دانست و اين امر باعث شد تا وی را پرچم‌دار در اين عرصه بنامند. حجت‌الاسلام و المسلمين علی العلی، رئيس سابق دانشگاه جهانی آل‌البيت(ع)، استدلال‌های عقلی را مهم‌ترين تكيه‌گاه نظريات علامه بلاغی در حوزه اديان دانسته و تأكيد دارد: علامه محمدجواد بلاغی در تفسير گران‌سنگ آلاء الرحمن در حوزه مقايسه ميان قرآن و احكام اسلامی با آموزه‌های اديان آسمانی، علاوه بر متن قرآن از استدلال‌های عقلی نيز بهره می‌گيرد و اين شيوه عقلی، تكيه‌گاه مهمی برای نظريات وی در حوزه اديان به‌شمار می‌آيد. ماجد الربيعی: تطبيق آموزه‌های اديان را مبنای علامه بلاغی در «آلاء الرحمن» است و نگارنده آلاء الرحمن به مقايسه و تطبيق احكام و آموزه‌های اسلام با ساير اديان مانند مسيحيت، يهوديت و بودا می‌پردازد و با تكيه بر شيوه تطبيقی و تبيين نگرش اسلام و ساير اديان نسبت به موضوعات مختلف، حقانيت اسلام را اثبات می‌كند حسن كريم ماجد الربيعی، استاد حوزه و دانشگاه در نجف اشرف، نيز تطبيق آموزه‌های اديان را مبنای علامه بلاغی در آلاء الرحمن دانسته و تأكيد می‌كند: نگارنده آلاء الرحمن به مقايسه و تطبيق احكام و آموزه‌های اسلام با ساير اديان مانند مسيحيت، يهوديت و بودا می‌پردازد و با تكيه بر شيوه تطبيقی و تبيين نگرش اسلام و ساير اديان نسبت به موضوعات مختلف، حقانيت اسلام را اثبات می‌كند. شخصيت جامع مرحوم بلاغی از ديد مراجع عظام تقليد حضرت آيت‌الله‌العظمی صافی گلپايگانی در ديدار با شورای علمی كنگره علامه بلاغی كه سال 1385 در قم برگزار شد، تفسير آلاءالرحمن علامه بلاغی را در عصر كنونی بی‌نظير دانست و گفت: ای كاش عمر علامه ادامه می‌يافت و می‌توانست چنين تفسيری را كه تمامی نيازهای يك محقق و پژوهشگر را برطرف می‌نمايد، به پايان برساند. همچنين آيت‌الله‌العظمی وحيدخراسانی در ديدار با اعضای ستاد اجرايی كنگره بين‌المللی علامه بلاغی يادآور شده بود: بلاغی آن چنان قوی و هنرمند بود كه در رشته‌های مختلف علوم دارای تسلط و تبحر بود، چنانچه در تفسير، مفسر به تمام معنا، در فقه يك فقيه برجسته و در مباحث مربوط به يهود و نصاری با سيطره كامل به شبهات آنان پاسخ می‌داد. مرحوم بلاغی به‌درستی يك آيت‌الله بود كه بايد با احيای آثارش قدر او را كه مجهول مانده به نسل امروز بازگو كنيم. از سوی ديگر، آيت‌الله‌العظمی عبدالكريم موسوی‌اردبيلی در ديدار اعضای برگزاری كنگره علامه بلاغی تأكيد كرده بود: در آن زمان علامه بلاغی را با القاب ناشايست به‌خاطر تحقيقاتش طرد می‌كردند، اما اكنون ارزش تأليفات آثار علامه بلاغی درك می‌شود. شاگردان علامه بلاغی خود به عنوان اساتيد و شخصيت‌های برجسته جهان اسلام مطرح شده‌اند و اين خود ارزش فعاليت‌ها و تأليفات علامه بلاغی را نمايان می‌سازد. علامه بلاغی علاوه بر كتاب‌های متعددی كه به زبان فارسی و عربی تأليف كرده‌اند، كتابی فقهی به زبان انگليسی هم به رشته تحرير در آورده‌اند كه از شايستگی و تسلط او بر علوم روز حكايت دارد. آيت‌الله العظمی جعفر سبحانی نيز در ديدار با مدعوين خارجی شركت‌كننده در كنگره بين‌المللی علامه بلاغی، مرحوم بلاغی را در ابعاد مختلف كلامی، تفسيری، فقهی يك مجتهد به تمام معنا دانست و گفت: ايشان فردی بود كه برای دفاع از اسلام و تشيع از نجف به سامرا رفت و در آنجا زبان عبری را آموخت تا به شبهات يهوديان پاسخ گويد و يا در پاسخ به كتاب «هاشم العربی» مسيحی كه با زبان و ادبيات نامناسبی نسبت به دين و قرآن مطالبی را نوشته بود كتاب ارزشمند «الرحله المدرسيه» را به تنهايی نگارش نمود. آن مرحوم انسانی، جامع و محقق بود، چنانچه تفسير قرآنی آلاءالرحمن وی برای ما يك گوهر گرانبهاست و ای كاش عمرش كفاف می‌داد تا آن‌را به پايان برساند. در پايان اين گزارش، يادآور می‌شود كه علامه شيخ «محمدجواد بلاغی» تفسير ارزشمند «آلاءالرحمن فی تفسير القرآن» را در اواخر عمر خود نگاشت و با قلمی ساده و روان به تفسير آيات قرآن پرداخت و سبك نگارش و پرداختن عالمانه به موضوعات، تكامل نضج علمی ايشان را نشان می‌دهد. مرحوم بلاغی در آلاءالرحمن به بررسی ميان عقايد اسلام با اعتقادات مسيحيان و يهوديان برای اثبات حقانيت قرآن و اسلام پرداخت و تلاش كرد با تكيه با استدلال‌های علمی و منطقی، عدم تحريف در اين كتاب الهی را اثبات كند.
آدرس اینترنتی